حجتالاسلام علی الوندی، پژوهشگر و مدرس مؤسسه کلامی احیا همدان اظهار کرد: دعا و زیارت یکی از راههای ارتباط با خداوند است، در طول تاریخ شیعه ادعیه و زیاراتی که از جانب پیامبر اکرم(ص) و ائمه(ع) صادر شده همه عاشقان راز و نیاز با خدا و شیفتگان زیارت اولیاءاللّه را از چشمه جوشان معنویت، سیراب میکند. پرداختن به زیارات و توجه به مضامین بلند و شرح و تفسیر آنها کاری بسیار پسندیده و در خور ستایش است که فهم عمیق تعالیم اهل بیت(ع) و شریعت شیعه را بهدنبال دارد.
زائر در زیارت اربعین کسانی را که جنایتهای یزیدیان در کربلا را شنیدند و به آن رضایت دادند را لعن و نفرین میکند، «وَلَعَنَ اللَّهُ أُمَّةً سَمِعَتْ بِذَلِکَ فَرَضِیَتْ بِه.» در زیارت عاشورا این جمله را تکرار میکنیم که «الّلهم العَنْ اوّل ظالِمِ ظَلَمَ حقّ محمد و آل محمد و آخِرَ تابع له علی ذلک؛ خدایا لعنت کن اولین ظلمکننده بر حق محمد و آل محمد و لعنت کن آنان که پس از او ظلم کرده و میکنند در حق محمد و آل محمد.»
بدیهی است کسانی مانند یزید که مقام ارجمند خلافت اسلامی را غصب کرده و آنرا به دستگاه سلطنتی مبدل کرده و به نام مقدس اسلام تیشه بر ریشه اسلام میزنند، مقدمات نابود کردن تشکیلات اسلام را فراهم میکنند و کانون نشر فساد اخلاق را در میان مسلمانان تأسیس میکنند، علاوه بر اینکه لعن و نفرین آنها جایز است، از صف مسلمانان جهان خارج خواهند بود.
کسی که جگرگوشه پیغمبر خدا(ص) فرزند پاک و ارجمند سر سلسله اولیا و پاره تن حضرت فاطمه زهرا(س) را با جمع بسیاری از خویشاوندان و بزرگان پیروان او، با فجیعترین وضعیت شهید کند نه فقط لعن و نفرین او جایز است بلکه برای ابراز تنفر و انزجار از چنین جنایت بزرگ و عمل وحشیانهای، کاری بسیار پسندیده و در خور تقدیر خواهد بود. کسانی که با او همکاری و مساعدت کردند و آنهایی که بیجهت از او دفاع میکنند نیز در این قسمت با او سهیم هستند، وسوسه در مسائل مسلم تاریخی هیچ مشکلی را حل نمیکند.
زیارت عاشورا سه مشخصه و ویژگی اساسی دارد که خود را در میان زیارات و ادعیه نمایان میکند، اول اینکه زیارتی بسیار بافضیلت است، بهطوری که یکی از کیمیاهای سعادت بشریت محسوب میشود، دوم مبین عشق به پروردگار و شوق برای رسیدن به محبوب است، سوم آنکه منعکسکننده عظمت مصیبت و مظلومیت خامس آلعبا و سنگینی حادث کربلاست که همه اهل اسلام را متأثر کرد و حتی بر عرشیان و ساکنان آسمان و زمین نیز سنگین آمد.
طبق روایتی از امام صادق(ع) آن حضرت و اجداد معصومش(ع) ضمانت کردهاند هر کس این زیارت را و دعای بعد از آنرا بخواند، زیارتش مقبول درگاه خداوند و دعایش مستجاب و اهل بهشت خواهد بود و حتی شفاعتش در حق دیگران پذیرفته میشود.(بحارالانوار: ج ۹۸، ص ۳۰۰ ، مصباح المتهجد: ص ۷۸۱)
از جمله مواردی که به انسانهای عادی هم حق شفاعت را میدهد خواندن این زیارت و مداومت بر قرائت آن است، چراکه عدهای از مخاطبان تصور میکنند صرفاً اهل بیت(ع) شفاعت میکنند در صورتی که اینچنین نیست و راهکارهایی برای دستیابی به این مقام در روایات مواردی بیان شده است، یکی همین مورد بحث است و دیگری حفظ و حافظ قرآن بودن است.
جالب است که مداومت بر این زیارت و قرائت هر روزه آن برکات و ثمرات قابل توجهی را دارد، چنانکه مرحوم «ابن قولویه قمی» در کتاب ارزشمند کاملالزیارات در انتهای روایت علقمه از خود او نقل میکند که امام باقر(ع) فرمود: «اگر توان داری که هر روز امام حسین(ع) را با این زیارت، زیارت کنی، چنین کن که تمام آنچه از ثواب گفته شد برایت نوشته میشود.» (کاملالزیارات: ب ۷۱، ص ۱۷۹، ح ۹)
زیارت عاشورا و اعتبار سندی
در این زمینه جناب علقمه از امام باقر(ع) زیارتی را نقل میکند که هر جا از زیارت عاشورا و آثار و برکات آن چیزی گفته شده و یا میشود، مقصود همین زیارت است.
یادآور میشود، در اسنادی که به امام باقر(ع) منتهی میشود زیارت عاشورا بدون دعا نقل شده است، اما در سند صفوان که به امام صادق(ع) منتهی میشود، دعایی نیز برای بعد از زیارت ذکر شده که به اشتباه به نام دعای علقمه مشهور شده است در حالی که صحیح این بود که به «دعای صفوان» نامگذاری میشد. بر این اساس زیارت عاشورا علاوه بر بلندی محتوا و مضمون، از شهرت و یا اسناد قابل قبولی برخوردار است.
برخی قرائتهای ناصحیح از اسلام که بهدنبال بیان چهرهای رحمانی از اسلام هستند، یا بهطور کلی نافی این دسته از لعنها هستند یا برخی قرائتهای دیگر صرفاً روی این لعنها توجه کرده و چهرهای خشن و... از اسلام نشان میدهند. گفتمان تفریط بهدنبال تخطئه و حذف لعنها و نفرینهای این زیارت است و گفتمان افراط بهدنبال تعمیمدادن این لعنها و نفرینها به همه و تمامی شریعت اسلامی است.
طرفداران اسلام رحمانی که بهدنبال نادیده گرفتن این لعنها و نفرینها هستند به برخی نسخهها از زیارت عاشورا مراجعه کرده و استناد کردهاند که این لعن و نفرینها در نسخه واقعی وجود نداشته است و بنابراین جزو زیارت نیست. آنها بیان میکنند جملههای «أوّلًا ثمّ الثّانی و الثّالث و الرّابع» در نسخه خطی مصباحالمتهجد و نسخه مصباحالصغیر شیخ وجود ندارد.
ولی باید توجه داشت که جملههای فوق در چند نسخه مهم و معتبر دیگر مصباحالمتهجد و مصباحالصغیر موجود است از جمله نسخه قدیمی و خطی مصباحالمتهجد که تاریخش به زمان شیخ طوسی بر میگردد، نسخه ابن ابی الجود که در کتابخانه مرحوم آیتاللّه مرعشی موجود است؛ همچنین مرحوم سید بن طاووس نیز در مصباحالزائر این زیارت را به کیفیت فوق نقل کرده است.
علاوه بر این متأسفانه افراد و تفکراتی بهدنبال سیاهنمایی معارف اهل بیت(ع) هستند و از میان مضامین بلند زیارت عاشورا بر روی لعنها تمرکز کرده و با یک مغالطه تعمیم اهل بیت(ع) و معارف ایشان را در این موارد خلاصه میکنند، اما باید در جواب گفت که لعن و یا برخی نفرینها فحش و ناسزا نیست. لعن نوعی دعاست، آنچه که علما بیان میکنند لعن به معنای دعای دوری از رحمت و بخشش پرودگار است یعنی در لعنها دعا میکنیم قاتلان از رحمت خداوند به دور باشند.
علاوه بر این تمام دین اسلام و یا معارف اهل بیت(ع) همین لعنها نیست، مودت و مهربانی، هدایتگری و ارشاد، رشد علوم و فنون و... توسط مهارت اهل بیت(ع) بوده است و صرفاً یک عده محدود که دشمنی و شرارت را به اوج رساندهاند مورد غضب معصومین(ع) قرار گرفته و مورد لعن و نفرین آنها بودهاند.
زمانی میتوانیم از زیارتها بهره عمیق و وافر بگیریم که در معانی آنها دقت کنیم و آنرا در وجود خود پیاده کنیم و بهصورت درسهای انسانسازی پیام آنها را بشنویم. زیرا شایسته نیست فقط الفاظ زیارت عاشورا خوانده شود و به تلاوت و قرائت آن بسنده شود و از مفهوم و مضمون آن هیچ بهرهای نبرد، بلکه شرط گرفتن نتیجه آن است که محتوای زیارت را درک کنیم و در مسیر آن حرکت کنیم.
نظر شما